ICC (Intraclass Correlation) Nedir? Bland-Altman ile Farkı

İki radyolog aynı MR görüntüsünü ölçüyor. Ölçümleri ne kadar birbirine benziyor? Yeni geliştirilen bir AI modeli uzman ölçümleriyle ne kadar uyumlu? Bu soruların yanıtı için iki temel araç kullanılır: ICC ve Bland-Altman analizi. Peki ikisi arasındaki fark nedir, hangisi ne zaman kullanılır?

ICC Nedir?

ICC (Intraclass Correlation Coefficient, Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı), aynı ölçümün farklı ölçümcüler (inter-rater) veya aynı ölçümcü tarafından farklı zamanlarda (intra-rater) tekrarlandığında sonuçların ne kadar tutarlı olduğunu ölçer.

ICC değeri 0 ile 1 arasında değişir:

ICC Değeri	Yorum
< 0.50	Zayıf güvenilirlik
0.50 – 0.75	Orta güvenilirlik
0.75 – 0.90	İyi güvenilirlik
> 0.90	Mükemmel güvenilirlik

ICC Modelleri: Hangisini Seçmeli?

ICC'nin farklı modelleri vardır, doğru modeli seçmek kritiktir, farklı modeller farklı sonuçlar verir.

Two-way mixed, absolute agreement (ICC 2,1): En yaygın kullanılan model. Sabit ölçümcüler (örn. her zaman aynı iki radyolog), ölçümcüler arası mutlak uyum. Tıbbi ölçüm güvenilirliği çalışmalarında standart.

Two-way mixed, consistency (ICC 2,1 consistency): Ölçümcüler arasında sistematik fark olsa bile tutarlılığı ölçer. Mutlak uyumdan daha toleranslı.

One-way random (ICC 1,1): Ölçümcüler rastgele seçilmiş büyük bir popülasyondan geliyorsa.

Hangi modeli seçtiğinizi ve neden seçtiğinizi makalede açıklamanız zorunludur.

ICC ve Bland-Altman Arasındaki Fark

Bu iki analiz birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

ICC: Tek bir sayı üretir. "Genel uyum ne kadar iyi?" sorusunu yanıtlar. Ancak ölçümler arasındaki farkın büyüklüğünü ve dağılımını göstermez.

Bland-Altman: Grafik tabanlıdır. Her bir hasta için iki ölçüm arasındaki farkı gösterir. Sistematik hatayı (bias), uyum sınırlarını ve aykırı değerleri ortaya koyar.

Birlikte kullanım standardı şudur: ICC güvenilirlik düzeyini sayısal olarak verir, Bland-Altman ise hataların klinik açıdan kabul edilebilir olup olmadığını gösterir.

Örnek: ICC = 0.92 (mükemmel) ama Bland-Altman'da uyum sınırları ±15 mm. Bu, ölçümler tutarlı ama aradaki fark klinik olarak anlamlı demektir. Hangi bilgiyi kullanırsınız? İkisine birlikte bakarsınız.

SPSS ile ICC Hesaplama

Çıktıda "Single Measures" değil "Average Measures" ICC'yi raporlayın, bunu açıkça belirtin.

R ile ICC Hesaplama

psych paketi de yaygın kullanılır:

Örneklem Büyüklüğü

ICC çalışmaları için güç analizi sıkça atlanır. Kabul edilebilir bir ICC değerini güvenilir biçimde tespit etmek için genellikle 30-50 gözlem önerilir, ancak hedef ICC değeri ve güven aralığı genişliğine göre formal hesaplama yapılmalıdır.

ICC ve Bland-Altman analizi içeren çalışmanız için ücretsiz görüşme talep edin.

Bu Analizde En Çok Nerede Takılınır?

ICC modelini yanlış seçtiniz (one-way vs two-way), sonuçlar değişiyor ama hangisi doğru bilmiyorsunuz.
ICC = 0.85 çıktı ama Bland-Altman'da sistematik bias görünüyor, ikisini nasıl birlikte raporlayacağınız belirsiz.
Ölçümcü sayısı 2'den fazla, hangi ICC formulasyonunu kullanmanız gerektiği karışıyor.